Select Page

Nee, nee, nee en ja! Mindfulness is aandachtig aanwezig zijn bij alles wat er is. Je gevoelens, je situatie, de omgeving, alles.

Een voorbeeld. Voel je je somber? Mindfulness betekent dan dat je aandachtig aanwezig bent bij de somberheid. Met nieuwsgierige aandacht opmerkzaam zijn bij alle gewaarwordingen die bij dat gevoel horen. Wat is dat precies voor een gevoel? Welke gedachten voeden dit gevoel? Hoe is mijn lichaam onder dit gevoel?

Dat klinkt waarschijnlijk niet als genieten. Sterker nog dankzij mindfulness kunnen we ons bewust worden van de enorm krachtige neigingen om deze confrontatie te ontlopen. We willen geen pijn ervaren dus negatieve emoties gaan we automatisch te lijf met afleidingen. We gaan onze zinnen verzetten. We gaan iets ondernemen, we vallen onze partner lastig, we gaan iets snacken, we nemen een drankje, we gaan shoppen. Het ontlopen van moeilijke gevoelens is het belangrijkste ritueel in ons kapitalistische systeem geworden. Het kapitalisme cultiveert ons verlangen om de confrontatie uit de weg te gaan. Een groter huis, een verre reis, de nieuwste telefoon, zo verwisselen we negatieve emoties met positiviteit. Koop en wees gelukkig is het mantra. Met een kop koffie van merk X is zelfs de Lock Down toch nog gezellig.

 

Natuurlijk beklijft dat geluk maar kort, waardoor we snel overgaan tot een nieuwe aankoop. Op die manier drijven we de economische groei tot maximaal, maar ten koste van wat?

Wat  als we de uitnodiging van mindfulness aannemen en gewoon met nieuwsgierige aandacht aanwezig blijven? Dan gebeurt er iets wonderlijks. Door mijn aandacht vervaagt het gevoel. Mijn angst om contact te maken met het gevoel blijkt de grootste ellende te veroorzaken. Vanaf dit inzicht zijn er twee mogelijkheden waarop mindfulness de levenservaring kan verbeteren. De eerste werkt niet altijd, de tweede wel.

Ten eerste kun je een stemming classificeren als op dat moment niet behulpzaam en tijdig bijsturen. Door opmerkzaamheid zie je dat de ervaring van iedere stemming in verschillende, onderling verbonden componenten bestaat. Je ziet de gedachten die deze stemming voeden. Wanneer je bewust bent van een repeterende negatieve gedachte (bijvoorbeeld: “Ik kan het niet, ik kan het niet, ik kan het niet…) verliest deze zijn kracht. Een volgende keer kun je deze gedachten eerder opmerken en dan een bewust besluit nemen of je met deze gedachten mee wilt gaan of niet. Dit heb je tijdens de MBSR getraind met de oefeningen rondom ‘gedachten zijn geen feiten’.

Lichamelijke opmerkzaamheid werkt ongeveer hetzelfde. Ik ben mij ervan bewust dat mijn schouders gespannen zijn en dat mijn mondhoeken er somber bijhangen. Ik kan dan besluiten om mijn schouders te ontspannen en om even buiten te pauzeren, waarbij ik een glimlach uitnodig door even te letten op de zingende merel. Dit werkt, maar een valkuil is wel dat je gaat streven naar dit fijnere gevoel, waardoor je het moment niet meer als zodanig kunt accepteren. Soms is somberheid ook gewoon een passende emotie die je de ruimte moet kunnen geven.

De tweede manier van levenservaring is daarom essentieel binnen de mindfulness beoefening en werkt altijd. Door aandacht te geven aan je levenservaring, zelfs in ons voorbeeld het gevoel van somberheid, worden alle ervaringen intenser. De intensiteit van de levenservaring is voor mij een factor die mijn kwaliteit van leven enorm heeft verrijkt. Nieuwsgierige aandacht geven aan de somberheid doet beseffen dat het een interessante stemming is die een onderdeel vormt van het mens-zijn. Hoe is het om een mens te zijn? Dit gevoel, dat zich zo en zo in mij manifesteert. Heel interessant. Dit is hoe het nu voelt om mens te zijn. Dit is hoe het voelt om niets te hoeven wegdrukken, ik kan er oké mee zijn. Niets meer hoeven weg te drukken. Dat is het gedroomde eindpunt van de mindfulness beoefenaar. In theorie klinkt het makkelijk, de praktijk is natuurlijk veel weerbarstiger.

Dat is juist het mooie. Geniet!